Garda

Flamuri i Gardes se Republikes se shqiperiase

Kreu Komandanti i P�rgjithsh�m Foto Galeri Video Galeri

Komandant i P�rgjithsh�m i Gard�s (i komanduar)

BOTIME

Video

Kreu ->Historiku

NGA GARDA PRETORIANE E SK�NDERBEUT TEK GARDA MBRET�RORE E AHMET ZOGUT

PROF. DR. Muharrem DEZHGIU

NGA GARDA PRETORIANE E SK�NDERBEUT TEK GARDA MBRET�RORE E AHMET ZOGUT

N� kuptimin e mir�fillt� historik koncepti �Gard� ka t� b�j� me nj� repart t� posa��m, n� strukturat e ushtris�, q� p�rb�het nga forca t� zgjedhura, t� cil�t kan� si mision t� ruajn� a t� mbrojn� udh�heq�sit a drejtuesit m� t� lart� politik t� nj� shteti. Gjithashtu, forcat e saj jan� t� destinuara t� kryejn� misionin e nderimit t� shtetit me rastin e pritjes ose t� p�rcjelljes s� autoriteteve t� larta shtet�rore t� vendeve t� tjera me t� cilat zhvillohen marr�dh�nie shtet�rore.
Aktualisht, sipas struktur�s piramidale t� Forcave t� Ushtris� Komb�tare Shqiptare, t� p�rcaktuar nga ligji organik i saj, i dat�s 24 qershor 1928, �sht� pranuar kjo dit� si data e krijimit t� Gard�s s� Republik�s. Sigurisht, vendimi q� p�rcakton k�t� dat� t� krijimit t� Gard�s s� Republik�s ka marr� n� konsiderat� lindjen dhe zhvillimin e shtetit shqiptar dhe t� ushtris� komb�tare, si arm� e ruajtjes s� tij.

K�shtu, krijimi i shtetit t� p�rqendruar t� Sk�nderbeut na sjell nd�rmend em�rtimin �Garda pretoriane�. Garda mbret�rore, si� thuhej ndryshe tek historiograf�t e Sk�nderbeut, kreu misionin e vet historik n� mbrojtje t� udh�heq�sit m� t� lart� politik e ushtarak t� shtetit shqiptar t� shek. XV. Por, n� t� njejt�n koh� i dha dinjitet e madh�shti Heroit ton� Komb�tar n� marr�dh�niet me shtete t� fuqishme t� koh�s, n� pritjet dhe p�rcjelljet e personaliteteve t� larta t� atyre shteteve.
Madh�sia, p�rb�rja dhe funksionet e Gard�s s� Sk�nderbeut ishin n� funksion t� detyrave q� kishte p�rcaktuar shteti i tij. Garda e tij, q� arrinte mbi 2000 shqiptar� , t� p�rzgjedhur nga ushtria e tij, kishin cil�sit� m� t� mira si trim�rin�, besnik�rin�, disiplin�n dhe vendosm�rin� m� e lart�. Ajo kishte p�r detyr� jo vet�m t� mbronte udh�heqjen por t� futej n� luftimet vendimtare, n� �do situat� q� k�rkohej nga Komandanti. Organizimi i gard�s s� Sk�nderbeut, si repart special i ushtris� s� tij si dhe cil�sit� q� duhej t� zot�ronin trupat e saj, p�rb�jn� nj� aset t� fort� historik, n� t� cil�n u mb�shtet krijimi i gard�s s� shtetit shqiptar, n� p�rputhje me lindjen dhe shkall�n e forcimit t� tij. N� k�t� kuptim tek p�rvoja e Gard�s Sk�nderbegiane t� shek.XV mund t� k�rkohen rr�nj�t e Gard�s, n� kuptimin e sot�m t� k�saj fjale dhe t� k�tij organizimi.

N� periudh�n historike t� Rilindjes Komb�tare Shqiptare q� p�rb�n nj� periudh� t� lavdishme t� q�ndres�s dhe t� luft�s �lirimtare t� shqiptar�ve kund�r Perandoris� Osmane, lindi Lidhja Shqiptare e Prizrenit. Ajo p�rfaq�sonte t� par�n organizat� politike-ushtarake mbar�komb�tare me nj� platform� t� qart� komb�tare, p�r nj� organizim shtet�ror n� shkall� komb�tare por dhe me nj� ushtri t� saj.

N� Qeverin� Provizore, t� dal� nga Lidhja Shqiptare e Prizrenit, midis strukturave ushtarake t� organizuara n� korpuse, brigada e regjimente, do t� zinte vendin e vet dhe formacioni i vog�l, i quajtur gard�, e cila kishte si mision t� mir�fillt� �Ruajtjen e Qeveris� Provizore�. Kjo n�nkuptonte garantimin dhe sigurimin e jet�s s� qeveritar�ve q�ndror� e lokal�.

Forcat e k�saj strukture, e cila quhej dhe �aush, q� kryente detyra funksionale, pran� nj� funksionari t� lart� apo pran� nj� komandanti ishte e barasvler�shme me detyr�n q� kryejn� adjutant�t. Adjutanti, si� dihej, p�rgjigjej jo vet�m p�r krijimin e kushteve t� p�rshtatshme p�r pun� t� funksionarit t� lart�, t� cilit i sh�rben, por i gjendet kurdoher� pran� si roje personale, p�r garantimin e jet�s.

Me nd�rprerjen e veprimtaris� s� Lidhjes Shqiptare t� Prizrenit, p�r rrjedhoj� t� shp�rb�rjes s� organizmave t� larta q� krijoi ajo, pushuan s� funksionuari edhe trupat speciale, si pjes� e Forcave t� Armatosura t� Lidhjes. Megjithat�, mbrojtja e personaliteteve drejtuese t� administrat�s civile e ushtarake vazhdoi edhe m� pas, por si pjes� e strukturave t� Perandoris�. K�t� dukuri e konstatoi dhe e vuri n� dukje edhe misionarja angleze Edith Durhami.

Me Shpalljen e Pavar�sis� s� Shqip�ris� dhe me krijimin e Qeveris� s� P�rkohshme t� Vlor�s, n�n drejtimin e Ismail Bej Vlor�s, kishte lindur dhe nevoja e ruajtjes dhe mbrojtjes s� autoriteteve t� larta t� shtetit shqiptar. Barr�n e organizimit te Dikasterit t� Mbrojtjes Komb�tare e mori komandanti i shquar i kryengritjeve shqiptare t� viteve 1910-1912, Mehmed Pash� D�rralla. Si rezultat i zhvillimit t� vrullsh�m t� ngjarjeve ushtarake n� Ballkan, Konferenca e Ambasador�ve n� Lond�r i imponoi Shqip�ris� shp�rndarjen e Qeveris� s� P�rkohshme t� Vlor�s dhe vendosi drejtimin e vendit n�n administrimin e Fuqive t� M�dha, t� cilat p�rfaq�soheshin nga Princi Vilhelm fon Vidi.

Qeveria e P�rkohshme e Vlor�s, ve� t� tjerave, ka merit�n se ideoi dhe realizoi praktikisht struktura q� kishin t� b�nin me mbrojtjen dhe sigurimin komb�tar. Formimi i Dikasterit t� Luft�s ishte tep�r i r�nd�sish�m. Ky dikaster do t� kryente dhe detyrat e Komand�s s� P�rgjithshme t� Fuqive t� Armatosura, n� p�rb�rjen e t� cil�s p�rfshihej dhe Garda Ushtarake Nderi. Q� kur Ismail Qemali udh�tonte nga Durr�si p�r n� Vlor�, m� 23 n�ntor 1912, ai p�rcillej nga nj� Gard� Ushtarake Nderi, e cila ruante at� Burr� Shteti dhe e bashk�shoq�ronte n� rrug�n drejt Vlor�s. Ky formacion q� shoq�ronte Ismail Qemalin me funksionet q� kreu, shpalosi element�t thelb�sor� t� funksioneve t� Gard�s, jo vet�m t� ruajtjes por dhe t� kryerjes s� ceremonialit t� Nderit n� marr�dh�niet q� do t� krijonte Qeveria e P�rkohshme e Vlor�s. Truproja personale, e zgjedhur p�r aft�sit� e mira fizike dhe p�r besnik�rin� e lart�, kishte b�r� t� mundur q� Ismail Qemali t� kryente misionin historik komb�tar dhe nj�herazi t'i tregonte bot�s se Qeveria shqiptare ishte serioze dhe n� pik�pamje t� ceremonialit.
Me mbarimin e Luft�s s� Par� Bot�rore organet e larta shtet�rore t� Shqip�ris� dol�n si rezultat i Kongresit Komb�tar t� Lushnj�s. Me krijimin e k�tij shteti t� ri prania e gard�s b�het disi m� e qart�. Ky problem erdhi duke u qart�suar e duke u p�rmir�suar edhe n� vitet e luft�s politike 1921-1924. N� k�t� periudh� kohore spikati roli i Ahmet Zogut me mendimet q� dha lidhur me cil�sit� e kriteret q� do t� p�rmbushnin pjestar�t e Gard�s.

Problemi i rolit dhe i pesh�s s� Gard�s b�het m� i spikatur n� vitin 1925, kur n� buxhetin e shtetit parashikohet nj� shtes� fondi p�r shp�rblimet mujore q� p�rfitonin oficer�t e Gard�s sipas gradave. Nd�rsa, n� nj� dokument zyrtar t� dat�s 15 prill 1925, vihej shum� qart� n� dukje se, p�r ruajtjen personale t� Presidentit si dhe p�r organizimin e ritualeve formale shtet�rore, q� i p�rkasin Kryetarit t� Republik�s, u formua Kompania e Gard�s Presidenciale. Komandant i saj ishte toger Hysen Selmani. N� p�rb�rje t� saj ishin 17 oficer� e n�noficer� dhe 169 xhandar.

N� vitet 1926-1927 batalioni i Gard�s Presidenciale p�rb�hej nga 25 oficer�, 106 n�noficer� dhe 488 ushtar�. Nd�rsa Banda Presidenciale p�rb�hej prej civil�ve q� arrinin 54 vet�. Krahas rritjes s� forcave q� p�rb�nin Gard�n e Republik�s u mor�n masa p�r vler�simin e rolit t� kuadrove q� sh�rbenin n� Gard�n Presidenciale. M� 13.XI.1927 u shpall dekreti i Kryetarit t� Republik�s, mbi baz�n e vendimit t� K�shillit t� Ministrave dat� 3.VI.1927, p�r nj� shp�rblim t� p�rmuajsh�m t� Komandantit t� Gard�s Presidenciale (150 fr. ari), p�r kapidan�t e Gard�s (120 fr. ar), p�r togerat e Gard�s Presidenciale (100 Fr. ar) p�r n/toger�t (60 fr. ar) dhe p�r aspirant�t e Gard�s Presidenciale (40 fr. ar).

Brenda vitit 1925 u krijua dhe Adjudantura e Presidentit t� Republik�s s� Shqip�ris�, e cila ngarkohej me detyr�n e kontrollimit t� kryerjes s� sh�rbimit t� ruajtjes nga Kompania e Gard�s. Me krijimin e k�saj strukture t� plot�, me detyra t� p�rcaktuara qart�, ku spikat roli i Presidentit t� Republik�s, Ahmet Zogu, mund t� thuhet se Garda e Shqip�ris� u krijua, duke u mb�shtetur n� p�rvoj�n m� t� mir� t� organizimit t� shtetit modern t� koh�s si dhe n� tradit�n shqiptare p�r ruajtjen e personaliteteve .
Gardist�t e Republik�s u shquan, n� radh� t� par�, p�r devotshm�rin� ndaj ��shtjes komb�tare, por edhe p�r cil�sit� etiko-profesionale q� k�rkoheshin p�r p�rmbushjen e misionit t� tyre n� mbrojtjen e Personaliteteve m� t� Lart� t� Shtetit. Nj� shembull t� till� devotshm�rie ndaj detyr�s s� ruajtjes shfaqi adjutanti Llesh Topallaj, i cili dha jet�n kur ndaj Mbretit u b� atentat n� Vjen� t� Austris�.

Uniforma e gardistit dallohej nga element� e simbole t� mir�fillta shqiptare, si� ishte shqiponja e zez� dykrenore, apo shiriti kuq e zi, elemente k�to, q� rritnin p�rgjegj�sin� p�r kryerjen e detyr�s, por ngrinin lart dinjitetin dhe autoritetin e figur�s s� tyre, n� ansamblin e Forcave t� Armatosura.
Dekretligji i dat�s 24 qershor 1928 i Qeveris� Shqiptare p�rb�nte nj� ligj organik t� plot� p�r Forcat e Armatosura, ku b�nte pjes� edhe Garda. Sipas artikullit 75 t� Statutit Komanda e Gard�s b�nte pjes� n� Komandat e Larta si� ishin: Komanda e Divizionit Aktiv, Komanda e Divizionit Rezerv�, tri Komanda, Grupe Artilerie, nj� Komand� Artilerie, nj� Komand� e Trupave t� Xhenjos dhe nj� Komande e Marin�s.

Dekretligji i 24 qershorit 1928 p�rb�n dokumentin e par� autentik, ku p�rcaktohet nocioni i Gard�s dhe p�rmbajtja q� merrte ky nocion, n� k�t� �ast historik t� institucionalizimit t� shtetit modern shqiptar.

Prandaj, aprovimi i k�tij dekretligji t� r�nd�sish�m, i 24 qershorit 1928, sh�non n� fakt, dit�lindjen e Gard�s s� Republik�s. �sht� ky nj� vler�sim serioz i k�tij fakti historik, si nj� respekt e konsiderat� e ve�ant� p�r k�t� formacion t� besuesh�m q� luajti rol t� r�nd�sish�m n� funksionimin normal t� shtetit shqiptar. Ky vler�sim i efektivit t� gard�s do t� shprehej dhe n� rregullimin e shp�rblimit financiar mujor. K�shtu, sipas ligjit t� dat�s 2.7.1928 p�r kalor�sit e gard�s u caktua nj� shp�rblim 10 fr. p�r �do muaj.

N� kuadrin e p�rsosjes dhe forcimit t� shtetit shqiptar, m� 1 shtator 1928, Shqip�ria u shpall �Mbret�ri Demokratike Parlamentare dhe e trash�gueshme�. K�t� vendim e mori Asambleja e Dyt� Kushtetuese. Sipas k�tij vendimi, Presidenti i Republik�s, nj�her�sh dhe kryetari i qeveris�, u deklarua �Mbret i shqiptar�ve�. Ndryshimi i form�s s� regjimit, duke mbetur n� krye i nj�jti personalitet politik, Ahmet Zogu, do t� rriste m� tej dinjitetin e k�tij shteti n� raportet nd�rkomb�tare. Prestigji i Shqip�ris� do t� merrte p�rmasa t� dukshme ndaj fqinj�ve si dhe ndaj shteteve me t� cil�t bashk�punonte. Pa dyshim, n� k�t� drejtim luajti rolin e vet dhe miratimi e zbatimi i Statutit Themeltar t� Shtetit ose Kushtetuta e Mbret�ris�.

Ligjet dhe aktet e tjera n�nligjore, q� dol�n m� pas, p�r zb�rthimin dhe zbatimin e Statutit Themeltar t� Mbret�ris�, n� m�nyr� t� natyrshme, soll�n p�rmir�sime dhe n� organizimin e Forcave t� Armatosura, p�r pasoj� dhe t� Gard�s Mbret�rore. Ligji i ri p�r �Organizimin e Fuqive Armate i 27 n�ntorit t� vitit 1929 e vendosi Ushtrin� Komb�tare n�n Komand�n e Mbrojtjes Komb�tare, e cila m� par� quhej Komanda e Fuqive Armate.

Garda, q� tashm� mori cil�simin �Garda Mbret�rore�, kishte k�t� struktur�: Komanda e Gard�s, nj� kompani, nj� eskadron kavalerie dhe banda muzikore.
Nga Komanda e Gard�s Mbret�rore varej dhe nj� batalion k�mb�sorie, n� p�rb�rje t� t� cilit b�nin pjes�: 21 oficer�, 37 n�noficer�, 412 gardist�. Bateria e artileris�, n� var�si t� Komand�s s� Gard�s, p�rb�hej nga 4 oficer�, 10 n�noficer� dhe 138 ushtar�. N� sh�rbim t� tyre kishin 9 kafsh� ngarkuese e 4 topa.

Faik Konica vler�sonte se Shqip�ria �sht� vendi m� i rregullt i koh�s n� rajonin e Ballkanit (�sht� fjala p�r vitin 1929 � MD.) p�rsa i p�rket qet�sis� dhe siguris� qytetare, se shqiptar�t jan� fisnik� dhe se po marrin fuqi t� re p�rmes nj� pune entuziaste q� b�jn� s� toku. Nd�rsa, Forcat e Armatosura (p�rfshi k�tu edhe Gard�n Mbret�rore) n� pamje t� jashtme dhe n� cil�sin� e p�rmbushjes s� detyr�s, shprehen p�r nj� frym� t� re bashk�kohore. Duke iu referuar rolit t� Mbretit shqiptar n� k�to arritje, ai do t� theksonte se, A. Zogu �ka sh�rbyer si faktor i unifikimit t� kombit, duke rivendosur rendin pas anarkis�, duke shp�tuar vendin nga brigandizmi dhe mungesa e ligjeve�.
Struktura e Gard�s Mbret�rore riorganizohej e p�rsosej sipas rrethanave e funksioneve q� i p�rcaktoheshin p�r t� kryer. K�shtu, n� baz� t� dekretligjit t� dat�s 30 qershor t� vitit 1931, struktura e Gard�s p�rb�hej nga: komanda, nj� kompani dhe nj� skuad�r. Me nj� struktur� t� till� mendohej se, Garda do t� ishte m� operative dhe m� efektive. Nd�rsa m� shum� kujdes dhe v�mendje iu kushtua p�rmbushjes s� detyrave ceremoniale t� Gard�s. Ndaj, mjaft oficer� t� Gard�s Mbret�rore pat�n mund�si reale p�r kualifikim e specializim n� shkollat e huaja, sidomos n� Itali. N� k�t� m�nyr� Garda Mbret�rore kishte marr� tiparet e veta dalluese p�r gjith�ka vihej re n� strukturat e Forcave t� Armatosura.

Garda Mbret�rore, e cila u p�rsos n� organizim, u pajis me teknik� dhe mjete bashk�kohore q� p�rb�nin premisa t� mjaftueshme p�r kryerjen e misionit t� saj, garantoi zbatimin me p�rkushtim t� betimit t� saj: T� besojm�! T� bindemi! T� luftojm�!

Betimi i gardistit ishte i shenjt� p�r t� gjith� ata q� kishin marr� vendimin p�r t� kryer detyr�n n� struktur�n e Gard�s Mbret�rore.
Mund t� thuhet pa hezitim se, n� kontekstin historik, Garda e Shqip�ris�, u krijua, u organizua dhe u konsolidua si nj� struktur� speciale, moderne n� periudh�n e viteve 1925-1939.

Kthehu pas

Printo

Garda ne 83 Vjetorin e Krijimit te Saj

Sigurimi i Presidentit te SH.B.A George W. Bush nga Garda e Republikes

Ceremonia e 80 vjetorit te Krijimit te Gardes

KORRIDORI I SHQIPTAR�VE