Pas instalimit të regjimit komunist, ky i fundit ngriti nga e para të gjitha institucionet dhe organet shtetërore, të cilat kishin si qëllim kryesor ushtrimin e pushtetit dhe mbrojtien e  tij. Një pjesë e këtyre institucioneve dhe organeve eksekutive ishin ngritur prej komunistëve dhe forcave partizane që gjatë luftës, pikërisht në këtë grup institucionesh bën pjesë edhe garda, e cila ashtu si edhe ushtria shqiptare e pas vitit 1944 u ngrit duke patur si themel njësitë partizane të kohës së luftës.

    Në këtë mënyrë “Batalioni i Sigurimit të Shtabit të Përgjithëshëm” të Ushtrisë Nacional-Çlirimtare, të cilit i  ishte  ngarkuar detyra e ruajtjes së krerëve të Shtabit gjatë kohës së luftës, pas çlirimit të vendit, në muajt e parë të vitit 1945, u riemërtua  “Batalioni Special i Shtabit të Përgjithëshëm” dhe ishte pjesë përbërëse e Divizionit të Mbrojtjes së Popullit, nën varësinë e Ministrisë së Mbrojtjes. Dy vjet më vonë dhe pikërisht në shkurt të vitit 1947, ky batalion do të merrte përfundimisht emrin “Garda e Republikës”. Regjimi komunist shpalli si  datë të krijimit të Gardës së  Republikës së Shqipërisë 12 shkurtin e 1944 ës, e cila përkonte me ditën e krijimit të kompanisë gardiste për rujtien e Shtabit të Përgjithshëm të LANÇ–it, datë që mbeti në fuqi deri në 6 dhjetor të vitit 1993.

    Garda e Republikës do të qëndronte nën varësinë e Ministrisë së Mbrojtjes deri në vitin 1951, vit kur do të kalonte nën varësinë e Ministrisë së Brendëshme. Në vitet e para të çlirimit, nisur nga rrethanat e brendëshme tejet delikate si dhe nga ato të jashtme që përkojnë me fillimin e Luftës së Ftohtë, arma e gardës do të merrte një rëndësi tejet të madhe për regjimin komunist. Më pas izolimi i Shqipërisë, fillimisht nga Perëndimi dhe më pas edhe nga Lindja, do ta shtrëngonte regjimin komunist që të mbante në këmbë struktura tepër të fuqishme e të mëdha të Mbrojtjes dhe të Sigurimit, ndër të cilat arma e Gardës do të kishte një vend kyç.

    Duhet theksuar se Garda ka pësuar gjatë viteve 1945–1990 një evoluim të vazhdueshëm dhe ndryshime të shumta, të cilat janë kushtëzuar si nga nevojat e rritjes së efektivitetit dhe aftësisë vepruese të saj, ashtu edhe nga zhvillimet politike të brendëshme dhe të jashtme, në të cilat u përfshi regjimi komunist shqiptar.

    Gjatë viteve të para pas çlirimit efektivi i gardës, si oficerë ashtu edhe ushtarë, përbëhej kryesisht nga ish–partizanë, përkushtimi dhe besnikëria e të cilëve ndaj regjimit komunist dhe krerëve të tij ishte vënë në provë që gjatë kohës së luftës. Gjithashtu, gjatë kësaj periudhe Garda e Republikës përbëhej në përgjithësi nga djem të fuqishëm fizikisht dhe në moshë të pjekur, çka i kthente trupat e Gardës në një njësi mjaft profesionale dhe të kualifikuar. Këto dy faktorë arrinin të barazpeshonin profesionalisht mungesën e arsimimit ushtarak të pjesës më të madhe të organikës të saj.

    Duke nisur nga viti 1949 në shërbim të Gardës së Republikës me vendim të qeverisë komuniste do të hynin ushtarë që vinin nga rekrutimi i detyrueshëm ushtarak. Por përzgjedhja e rekrutëve bëhej jo vetëm mbi bazën e aftësive fizike e mendore por edhe mbi atë të prejardhjes familjare. Ushtarët e Gardës duhet t’iu përkisnin familje komuniste me bësnikëri të dëshmuar në kohë ndaj regjimit, kriter i cili do të përbënte rregullin kryesor të përzgjedhjes së ushtarëve që do të shërbenin në radhët e Gardës së Republikës. Në këto kushte, pavarësisht prejardhjes familjare, regjimi komunist e pa të nevojshme që përveç proçesit të ngjeshur stërvitor të përgatitjes së ushtarëve të Gardës, i cili synonte t’i aftësonte ata në shkallën e duhur për të kryer me profesionalizëm detyrën tejet delikate që u ishte ngarkuar, t’i indoktrinonte ata në mënyrë të skajshme që të mund të kishin një besnikëri të  pakufijëshme ndaj regjimit dhe sidomos ndaj krerëve të tij. Motivi që udhëhoqi gardën tonë në periudhën mes viteve 1945–1990, e cila shprehte  mbi të gjitha kodin e tyre moral ishte: “Jemi në shërbim të Popullit, të Atdheut deri në pafundësi me çdo sakrificë!”

    Në fillim të viteve ’50, në radhët e Gardës hyjnë në shërbim oficerë me një përvojë edhe më të madhe organizative dhe ushtarake. Kjo vihet re veçanërisht në radhët e drejtuesve të institucionit. Por edhe këta kuadro vazhdonin të vinin nga radhët e ish–partizanëve, të cilët në mjaft raste ishin njohur personaisht qysh gjatë viteve të luftës me krerët komunistë shqiptarë jetën e të cilëve siguronin, dhe për rrjedhojë besnikëria e tyre ndaj regjimit ishte e plotë. Përvoja e së kaluarës u ndërthur me atë të grumbulluar nga përvoja e vendeve të tjera ish komuniste, e cila u thith prej oficerëve shqiptarë të arsimuar në akademitë ushtarake të këtyre vendeve. Duhet përmendur  gjithashtu se cilësitë morale dhe trimëria e oficerëve përbënin një kusht tjetër të domosdoshëm për përfshirjen e tyre në radhët e trupave të Gardës.

    Në vazhdën e viteve ‘50 rritja e profesionalizmit u shoqërua gjithashtu edhe me një rritje të cilësisë së trajtimit të gardistëve si të stërvitjes, të armatimit ashtu edhe të rritjes së llojit të armëve që zotëronte trupa e gardës. Këto të fundit u shtuan gradualisht në sasi dhe cilësi. Kështu, në Vlorë dhe Pogradec u vendosën dy njësi të Gardës, të cilat kishin për detyrë të ruanin vendqëndrimet e vilave të pushimit të udhëheqjes së lartë komuniste në këto dy pika të rëndësishme turistike. Gjithashtu u bënë përmirësime të ndjeshme edhe në organizmin e brendëshëm të trupave efektive, gjë që i mundësoi atyre një aftësi operative më të lartë.

    Garda do të pësonte ndryshime të mëtejshme domethënëse në 1968–ën, vit gjatë të cilit Bashkimi Sovjetik sulmoi Çekosllovakinë. Denoncimi i këtij sulmi dhe i Traktatit të Varshavës prej shtetit komunist shqiptar, si dhe frika e krerëve të regjimit komunist se mos Shqipëria pësonte një sulm të ngjashëm, çuan si në zgjerimin ashtu edhe në ndryshime të ndjeshme strukturore të Gardës. Në këtë periudhë kjo e fundit  jo vetëm që u riorganizua por edhe u pasurua me një shumëllojshmëri më të madhe armësh. Kështu, numri i batalioneve të këmbësorisë u shtua nga një në tre të tillë. Gjithashtu, kishte edhe katër batalione këmbësoirie të tjerë rezervistë, të cilët i kishin bazat në Cakran të Ferit, Lozhan të Korçës, në Mëlovë të Skraparit dhe në Mullet të Tiranës. Gjithashtu, Garda kishte tashmë njësi të sajat të përherëshme jo vetëm në Durrës, Vlorë dhe Pogradec, por gjatë kësaj kohe ajo krijoi të tilla posta edhe në Korçë dhe Lezhë.

   Po në këtë periudhë në përbërje të Gardës futet edhe Komanda e Artilerisë si dhe shërbimet e kimisë dhe xhenjos. Garda kishte edhe reparte flakëhedhësish, tankistësh, kundërajrorë, transportierë moder4në etj, të cilat e kompletonin edhe më tej këtë trupë të rëndësishme ushtarake.  Si rrjedhim i këtyre ndryshimeve, si sasiore ashtu dhe cilësore, Garda morri më shumë formën e një brigade se sa të një batalioni. Në vitin 1976, emërtimi i Gardës ndryshon në përputhje me ndryshimin e emërtimit të shtetit shqiptar, të vendosur prej Kushtetutës së vitit 1976, vit kur ajo u emërtua me emrin e ri “Garda e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë.”

    Garda do të ruante me fanatizëm  strukturën e saj deri në vitin 1982, kohë në të cilën ajo pëson një riorganizim të ri, i cili ishte produkt i luftës së dhunshme politike që zhvillohej në gjirin e  udhëheqjes së lartë komuniste dhe frikës që ngjallte  tek ata dërgimi i bandave diversive nga jashtë vendit, qëllimi i të cilave  ishte eleminimi i krerëve kryesorë të regjimit, me qëllim përmbysjen e këtij të fundit. Ky riorganizim çoi jo vetëm në rritjen e numrit fizik të gardistëve por edhe në pasurimin e gardës me armatime të reja dhe më moderne. Gjithashtu u zbatuan plane për ndërthurjen dhe bashkërendimin e punës së saj me organe, reparte dhe njësi të tjera të Ministrisë së Brendëshme dhe asaj të Mbrojties.
  
    Kështu, u rihartua strategjia e mbrojtjes së jetës së personaliteteve të larta të shtetit, banesave të tyre dhe objekteve të rëndësisë së veçantë, përmes disa rrathësh mbrojtje. Në këtë peiudhë u formua edhe “Batalioni për shërbime të veçanta”, i cili kishte për qëllim shërbimin në rrethin e afërt të ruajtjes. Njëkohësisht, u përmirësua më tej ndërlidhja dhe komunikimi mes pjesëve të ndryshme të Gardës. Për ruajtien e personaliteteve të larta të vendit dhe përmbushjen me sukses të detyrave, Garda në këtë periudhë nisi një bashkëpunim më të ngushtë me njësitë e ushtrisë dhe marinës, të cilat vunë në dispozicion të saj përkatësisht kompani zbulimi dhe këmbësorie, bateri topash kundërajrorë dhe artilerie tokësore si dhe katrasilurues, të cilat e rritën shumë efektivitetin e Gardës në shërbim të krerëve komunistë.  

    Duhet theksuar githashtu se Garda ka patur grupin e saj artistik dhe atë sportiv,  Për shërbimet e kryera, ajo u dekorua në 12 shkurt të vitit 1984 me Urdhrin e Flamurit. Garda gjithashtu përfaqësonte strukturat më fanatike dhe konservatore të sistemit komunist dhe ishte një ndër institucionet e atij sistemi që nuhati e  fundit  aromën e ndryshimeve demokratike në fillim të viteve 90-të