Flamuri i Gardes se Republikes se shqiperiase
Flamuri i Gardes se Republikes se shqiperiase
NATO, kur dhe si lindi Aleanca e Atlantikut te Veriut
 Formuar nė vitin 1949, si pėrgjigje ndaj kėrcėnimit tė ekspansionit komunist tė pas luftės, ndėrkohė qė Bashkimi Sovjetik po shtrinte influencėn e tij nė Evropė, NATO- (North Atlantic Treaty Organisation - Organizata e Traktatit tė Altantikut te Veriut), ėshtė aleanca mbrojtėse rajonale mė e fuqishme nė botė. Qėllimi kryesor i saj ėshtė “tė jetė ruajtėse e lirisė, civilizimit dhe trashėgimisė sė pėrbashkėt tė anėtarėve duke promovuar stabilitet dhe mirėqėnie nė zonėn e Atlantikut tė Veriut”. Anėtarėt e NATOs kanė rėnė dakort qė njė sulm i armatosur ndaj njėrit duhet konsideruar si sulm ndaj tė gjithėve dhe se tė gjithė duhet tė mbėshtesin njeri-tjetrin. Nė fillesat e saj aleanca pėrfshinte 12 vende. Nė vitin 1952, NATO u zgjerua duke pranuar Greqinė dhe Turqinė dhe me pas nė vitin 1955 Gjermaninė Perėndimore.
Megjithatė, atėherė si edhe sot, aleanca dominohej nga SHBA. Kjo dominancė e kombinuar me pėrfshirjen nė NATO tė Gjermanisė Perėndimore u pa nga Bashkimi Sovjetik si njė kėrcėnim i drejtpėrdrejtė. Nė vitin 1955, BS krijoi njė aleancė rivale tė quajtur “Traktati i Varshavės”, e cila pushoi sė ekzistuari nė vitin 1991, pas shpėrbėrjes sė kampit Sovjetik. Republika Ceke, Hungaria dhe Polonia ishin vendet e para ish anėtarė tė Traktatit  tė Varshavės qė arritėn tė anėtarėsoheshin nė NATO, nė vitin 1999. Ndėrkohė, qė nė nėntor tė vitit tė kaluar, Ministrat e vendeve anėtare tė NATO-s tė mbledhur nė Pragė pranuan zyrtarisht Estoninė, Letoninė, Lituaninė, Slloveninė, Sllovakinė, Bullgarinė dhe Rumaninė.

Shqipėria, Kroacia dhe Ish Republika Jugosllave e Maqedonisė aplikuan pėr t’u anėtarėsuar, por zyrtarisht u pranuan vetėm Shqipėri dhe Kroacia mė 04 Prill 2009 .

Gjatė viteve ‘90, NATO ndėrmori njė sėrėhapash pėr tė ndrequr marrėdhėniet me Moskėn. Mbėshtetja e Kremlinit pėr Amerikėn, pas sulmeve tė 11 shtatorit, i ngrohu dhe mė tej keto marrėdhėnie, tė cilat kulmuan me krijimin nė Maj tė vitit 2002 tė Kėshillit NATO-Rusi, nė tė cilin Rusia dhe vendet anėtare tė NATOs kanė njė rol tė barabartė nė marrjen e vendimeve mbi politikat pėr tė luftuar terrorizmin si dhe kėrcėnime tė tjera tė sigurisė.
NATO, si u krijua struktura mė e madhe ushtarake nė botė
NATO-ja u themelua mė 4 prill 1949, pas Luftės sė Dytė Botėrore, gjatė njė ceremonie nė Uashington. Atė kohė ishin 12 shtete fillestare – dhjetė europiane dhe dy nga Amerika Veriore: Belgjika, Kanadaja, Danimarka, Franca, Islanda, Italia, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia, Portugalia, Britania dhe Shtetet e Bashkuara. Greqia dhe Turqia u pranuan nė vitin 1952, Gjermania nė vitin 1955 kurse Spanja mė 1982-shin. Parulla e NATO-s ishte e tillė qė “sulmi mbi njėrin nga anėtarėt do tė konsiderohej si sulm mbi tė gjithė”. Pra anėtarėt do ta mbronin njėri-tjetrin nga ndonjė sulm i mundshėm i njė shteti tjetėr - syri ishte kah Rusia. Franca i keqėsoi marrėdhėniet me NATO-n nė vitin 1958, kur presidenti i atėhershėm francez, De Gualle, e kritikoi ashpėr dominimin e Shteteve tė Bashkuara nė NATO. Nė vitin 1966, Franca, zyrtarisht u tėrhoq nga forcat e armatosura tė Aleancės dhe pėrjashtoi forcat e NATO-s dhe zyrėn e saj nga vendi i saj.  Mirėpo Franca mbeti anėtare politike e NATO-s nga frika e ndonjė “agresioni tė paprovokuar”. Pas fitores sė Luftės sė Ftohtė pa shkrepur asnjė fishek, nė vitin 1991 NATO-ja filloi transformimin e saj nga njė aleancė pėr mbrojtje nga sulmi bėrthamor rus, nė njė aleancė paqeruajtėse dhe themeloi tė ashtuquajturin Partneritet pėr Paqe duke pranuar njė varg shtetesh ish-komuniste, pėrfshirė edhe Shqipėrinė. Luftėn e parė domethėnėse kundėr njė “shteti sovran” NATO-ja e zhvilloi pėr Kosovėn kundėr Serbisė, kur mė 23 mars, i dėrguari i Shteteve tė Bashkuara, Riēard Hollbruk, dėshtoi nė pėrpjekjen e tij tė fundit pėr ta bindur Sllobodan Millosheviēin qė ta pranonte planin e paqes tė pėrgatitur nga Perėndimi - pra autonomi pėr Kosovėn dhe zbarkim tė forcave tė NATO-s pėr ta garantuar autonominė nė fjalė. Kur Millosheviēi refuzoi, atėherė presidenti Klinton autorizoi sekretarin e Pėrgjithshėm tė NATO-s, Havier Solana, qė tė fillonte fushatėn e sulmit ajror, qė zgjati 78 ditė para se Beogradi tė kapitullonte. Para luftės pėr Kosovėn, NATO-ja gjithashtu pėr herė tė parė arriti qė tė organizonte tė ashtuquajturin operacion tė Forcės Implementuese (IFOR) mė 1995-n nė Bosnjė pėr zbatimin e Paqes sė Dejtonit. Po qe se besohet nė teorinė “paqe pėrmes forcės” tė njėrit nga presidentėt amerikanė, atėherė zgjerimi i NATO-s ėshtė ēėshtje kohe. Dhe kjo jo vetėm pėr shkaqe sigurie nė rrafshin ushtarak, por edhe nė atė ekonomik.
NATO:Kur dhe si lindi Aleanca e Atlantikut te Veriut Qė nga fundi i Luftės sė Ftohtė, NATO-ja i ka kushtuar rėndėsi tė veēantė zhvillimit tė marrėdhėnieve konstruktive dhe bashkėpunuese me Rusinė. Gjatė dhjetė viteve tė kaluara, NATO-ja dhe Rusia ia kanė dalė tė arrijnė progres tė ndjeshėm nė zhvillimin e partneritetit tė vėrtetė dhe tė tejkalojnė mbeturinat e konfrontimit dhe tė konkurrimit tė mėhershėm me qėllim tė forcimit tė besimit dhe tė bashkėpunimit tė ndėrsjellė.
Qė nga vitit 1991, Aleanca dhe Rusia kanė punuar bashkė nė njė numėr ēėshtjesh tė ndryshme qė lidhen me sigurinė dhe mbrojtjen. Nė vitin 1994, Rusia iu bashkua Programit tė Partneritetit pėr Paqe, duke e shtuar mė tej dialogun e gjerė NATO-Rusi qė po dilte nė dritė. Pjesėmarrja e Rusisė nė zbatimin e Marrėveshjes sė Paqes pėr Bosnjėn e Hercegovinėn ishte njė hap veēanėrisht i rėndėsishėm drejt njė relacioni tė ri bashkėpunues.
Pėr herė tė parė, kontingjentet aleate dhe ruse punojnė krah pėr krah nė njė operacion shumėkombėsh. Me nėnshkrimin e Aktit Themelues NATO-Rusi mbi Marrėdhėniet e Ndėrsjella, Bashkėpunimin dhe Sigurinė nė maj tė vitit 1997, NATO dhe Rusia kanė institucionalizuar dhe e kanė shtuar ndjeshėm partneritetin e tyre. Ato u angazhuan ta ēonin mė tej zhvillimin e marrėdhėnieve tė tyre mbi bazėn e interesit tė pėrbashkėt dhe krijuan njė forum tė ri pėr ta arritur kėtė synim: Kėshillin e Pėrhershėm tė Pėrbashkėt


Programimi dhe design: Shqiperiacom sh.p.k.