Ndryshimet demokratike ne Shqiperi pas zgjedhjeve te 22 marsit 1992, e gjeten Garden e Republikes me struktura te vjeteruara dhe me moral te ulet.Ajo trashegonte nje disipline krejt formale,nje efektiv te renduar dhe mjaft te shperndare.

Ne kushtet e reja qe u krijuan,duhej reformuar edhe Garda.Ne nje shtet si yni,me territor te vogel,me potenncial ekonomik dhe njerzor te kufizuar,mbajtja e nje force gardiste te madhe,tej parametrave dhe koncepteve te ndryshuara ne klimen e krijuar te periudhes se pas Luftes se Ftohte,perbente nje ngarkese te rende per vendin,qe ndikonte drejtepersedrejti si ne nivelin e mirqenies se vete popullit ashtu edhe te ushtarakeve.Nisur nga kjo logjike dhe mbi te gjitha nga nevojat qe kishte mbrojtja e personaliteteve te vendit,u gjykua qe duhej nje pakesim i ndjeshem i efektivit,duke e ulur ne kufijte e nje minimumi te domosdoshem,jo vetem numerin e forcave aktive gardiste,por duke i suprimuar perfundimisht ato rezerviste.Kjo arrihej me nje rikonceptim te misionit dhe te detryrave.

Struktura ekzistuese e Gardes,ne gjendjen qe e gjeti fitorja e demokracise,vec shpenzimeve te medha ekonomike,nuk siguronte as zgjidhje efektive te detyrave ushtarake,pasi ajo kishter edhe nje shperndarje te panevojshme,gje qe i kishte anagazhuar trupat kryesisht ne roje objektesh,duke i larguar ato nga misioni kryesor-sigurimi i jetes se personaliteteve.
Ne kushtet e reja qe krijoi demokracia ne Shqiperi,reformimi i strukturave ushtarake te ish Ministrise se Brendeshme,pra edhe i Gardes,ishter nje detyre imediate dhe u be imperativ i kohes.Per te kryer kete refiormim,Qeveria Demokratike perpiloi edhe programin per reformimin konceptual e strukturor te Gardes.

Drejtimet kryesore te reformes synonin qe Garda e Republikes te ngrihej ne nivelin e standarteve te homologeve te saj qe funksiononin ne cdo shtet euroatllantik.Rrruget e reformimit u paraprine nga nje pune e gjere e sqaruese me masen e Grdisteve per thelbin dhe kohen e shtrirjes se reformimit.
Garda perballe riorganizimit dhe një misioni të ri:
Proceset e gjithanëshme demokratizuese që përfshinë Shqipërinë e viteve ‘90-të, natyrshëm përfshinë Ministrinë e Brendëshme, atë të Mbrojtjes, por edhe Gardën e Republikës,pra te gjitha Forcat e Armatosura.Keshtu konceptoheshinn atehere Forcat e Armatosura.

Së pari, u gjykua që Garda e Republikës të kishte një Ditë tjeter krijimi dhe jo ate te kohes komuniste.Sigurisht kjo date krijimi te ishte e të bazuar në dokumente historike, e mbi këtë bazë të pershkruhej rruga që ajio kishte kaluar , si dhe të bëheshin vlerësimet përkatëse.

Ajo,Garda duhej të kishte një ligj, i cili të përcaktonte qartë dhe të plotë misionin e saj, por edhe mënyrën e realizimit të tij.
Ishte i nevojshëm ristrukturimi, riorganizimi si dhe rishikimi i detyrave, që ajo të bëhej Njësi e Specializuar Ushtarake operative, dinamike, e zhdërvjellët dhe e gatëshme të përmbushte detyrat me përkushtim, me profesionalizëm dhe me dinjitet.

Kështu, si Datë krijimi për Gardën e Republikës, Këshilli i Ministrave i Republikës së Shqipërisë, me Vendimin Nr. 562, datë 06.12.1993, gjykoi dhe vendosi që tashmë të jetë 24 qershori vitit 1928, dhe jo më 12 Shkurt 1944, datë e cila ishte mbajtur për gati pesëdhjetë vjet. (2)
Ky vendim nuk ishte thjesht një zhvendosje mekanike datash, por gjykim e vlerësim logjik i evoluimit historik të ngjarjeve në vendin tonë. Gjithsesi, data e re është më pranë së vërtetës e disi më larg vlerësimeve, qëndrimeve e vendimeve me ngjyrime politike e partiake. Edhe për këtë vendim, nga segmente të veçanta të spektrit politik shqiptar, ka patur reagime e qëndrime disaprovuese, të cilat, më së shumti nuk mohojnë argumentin se sa janë shprehje e qëndrimeve personale sentimentale-nostalgjike .
Data e Re, lidhet me Dekret-Ligjin e Qeverisë Shqiptare të kohës, kur për herë të parë në Historinë e Ushtrisë Kombëtare dhe të Gjindarmërisë Shqiptare jepet një ligj organik, mbi bazën e të cilit bëhet organizimi i tyre. (3)

Vendimi i Qeverisë Shqiptare përbën një akt të rëndësishëm, sepse së paku synohet rivlerësimi i historisë sa më pranë realiteteve, duke iu larguar politizimit shterp. Në këtë mënyrë Garda do të kishte një Datë Krijimi bazur në fakte e dokumente historike autentike, do të kishte një rrugë të gjatë në të cilën ka ecur e ka lënë gjurmë, një përvojë e veprimtari të gjerë, të pasur e të çmuar, e cila ngërthen edhe vlera krenarie kombëtare dhe duhet vlerësuar e reflektuar pozitivisht. Njëherësh kjo përbën edhe një homazh e vlerësim të punës së dhjetra-qindr shtetarëve e ushtarakëve shqiptarë, të cilët ëndërruan dhe punuan për krijimin dhe konsolidimin e Shtetit Shqiptar me gjitha institucionet dhe instrumentet e nevojëshme, përfshi edhe të formacionit special, siç është Garda. Njëherësh, ky hap përbën edhe një rivlerësim të sakrificave, të mundit e të privacioneve të qindra-mijë ushtarëve e kuadrove, të cilët kanë shërbyer me devocion e përkushtim për të realizuar misionin e shenjtë e kombëtar të Gardistit Shqiptar me profesionalizëm, me përkushtim e me dinjitet. Në përmbushjen e detyrës ata gjithmonë janë prirë nga mendimi se, kështu i shërbenin me më shumë dinjitet e qytetari Atdheut e Popullit të tyre. Njëherësh, në mos më tepër, ky ishte edhe një akt i lartë atdhetar e moral, ku vlerësohet jo shumë në thellësinë e shekujve por më afër, puna e vepra atdhetare e gjithë atyre, të cilët realizuan 28 Nëntorin e vitit 1912, një nga ditët më të çmuara në historinë e Kombit Shqiptar, duke e shpallur vendin të Pavarur.
Por ky akt përbën vlerësim, mirënjohje, përkushtim dhe respekt edhe për ata që, me gjakun e tyre dhe të shokëve mbetën shëmbuj të aspiratës për Liri e Përparim, Lapidar i Bardhë i Kombi. Ky përbën edhe respekt e mirënjohje për plejadën e intelektualëve shqiptarë, e sidomos të studentëve, të cilët patën kuarajon qytetare për të ideuar dhe realizuar dhjetorin e vitit 1990.
Vendosja e datës së Re të Krijimit të Gardës së Republikës, në mos më shumë, përbën një akt të lartë moral e qytetar, me anën e së cilës vlerësohen të gjithë ata, që patën dëshirën e mirë të vendosin nga një gur në ndërtesën e Kombit Shqiptar, në mënyrë që historia të flasë më “SHQIP”. (4)
Në këtë mënyrë Garda e Republikës, me gjithë pretendimet e mundëshme, por edhe të shprehura me argumente bindëse, ka një datë krijimi të bazuar në dokumentet historike autentike, e cila i jep asaj mundësinë e një vlerësimi sa më real të sakrificave që ka kryer, si dhe të vlerave të saj në shërbim të Kombit e të Atdheut.
Ligji , dimensione të reja misioni për Gardën

Veprimtaria dhe aktiviteti i Gardës së Republikës u gjykua të organizohet e të kryhet mbi bazën e Paketës Kushtetuese, e miratuar në vitin 1991 me fuqi vepruese deri sa të miratohet Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë, të Vendimeve të Këshillit të Ministrave e të akteve nënligjore të dërguara nga Ministria e Brendëshme apo e Rendit Publik (në harkun kohor 1991-1998 dhe më vonë, pothuajse sa herë janë krijuar kabinete qeveritare, ka ndryshuar edhe emërtimi i kësaj Ministrie), si dhe të përcaktimeve që bëhen në Rregulloren e Brendëshme të Gardës së Republikës dhe të urdhërave të tjera të titullarëve të institucionit prej nga varet ajo. Me miratimin e Kushtetutës së Re të Republikës së Shqipërisë, dekretuar më 28 Nëntor 1998, veprimtaria e Gardës së Republikës do të kishte në themel dhe në bazë pikërisht këtë Ligj Themeltar.
Efektet e këtij ligji nuk do të vononin të ndiheshin. Jo shumë kohë pas ndryshimeve të thella të realizuara në vitet '90-të, Kuvendi Popullor (Parlamenti) i Republikës së Shqipërisë, me Vendimin Nr. 7602 dt. 09.09.1992, miratoi ligjin “Për Gardën e Republikës së Shqipërisë”, ashtu si Presidenti i Republikës dekretoi këtë ligj, pra e bëri publik dhe të detyrueshëm për t'u zbatuar, me Dekretin Nr. 322, dt. 15.10.1992. (5)

Ligji përcakton qartë dhe pa ekuivoke vendin që ze dhe rolin që luan Garda e Republikës në sistemin shoqëror, misioni i saj dhe lidhjet me organet e tjera, në kuadrin e përmbushjes së misionit dhe mënyrat e organizimit të bashkëveprimit e të bashkëpunimit, kriteret e kompletimit me efektiva (ushtarë, nënoficerë dhe oficerë si dhe specialistë civilë) dhe detyrat që ata kanë, përforcimet që bëhen në rast shpalljeje të gjëndjes së jashtë- zakonshme apo të deklarimit të luftës dhe raportet e saj me ato, si dhe mjaft probleme të tjera.
Përmes këtij ligji Garda emërtohet dhe cilësohet: “Njësi e Specializuar Ushtarake”, çka do të thotë që, për nga resurset që ajo ka, nga armatimi me të cilin kompletohet, por , sidomos për nga detyra që plotëson, e të tjera, është e barazvlerëshme me Njësitë Ushtarake të Bashkuara Operative (Divizionet), por gjithnjë dhe mbi gjithçka, e cilësuar “Njësi e Specializuar”. Emërtimi “e specializuar” buron drejtpërdrejt nga misioni dhe detyrat e saj: ” Të ruajë Personalitetet e Larta Shtetërore, Selitë dhe Rezidencat Qeveritare të përcaktuara me ligj ose që vendosen me urdhër të Ministrit të Brendshëm” (të Rendit Publik) , detyrë që natyrshëm mund të përmbushet nga efektiva, të cilët kanë një specializim të nevojshëm por edhe shkallë përkushtimi më të lartë, krahasuar kjo me strukturat e tjera të Institucionit të Brendëshëm (Rendit Publik). Ligji normon përfshirjen e Gardës së Republikës në strukturat e Ministrisë së Brëndëshme (Rendit Publik), por, në të vërtetë, vartësia e saj është drejtpërdrejt nga tullari i këtij institucioni, pa mohuar lidhjen dhe bashkëpunimin me strukturat e tjera të Ministrisë.
Cilësimi ligjor i emërtimit të veçantë të Gardës, caktimi i një misioni po aq të veçantë dhe tepër të rëndësishëm, resurset njerëzore dhe materiale që i vihen në dispozicion, e të tjera, i japin Gardës realisht atributet e një force ushtarake të konsoliduar dhe të specializuar në sistemin e shtetit juridik, e cila i shërben direkt Shtetit. Kësisoj, vetë Garda e Republikës është një repart, që duhet dhe u përmbahet principeve bazë të vlerave të demokracisë dhe të parimeve të Kartës së Helsinkit, të cilat kanë në themel sigurimin dhe garantimin e të Drejtave dhe Lirive Themelore të Shtetasve. Kjo është arësyeja përse i është besuar asaj detyra për ruajtjen dhe sigurimin pikërisht të Personaliteteve të Larta Shtetërore, Rezidencave Qeveritare dhe Selive të punës të organeve më të larta konstituive të Shtetit Shqiptar.

Ligji e ngarkon Gardën me detyra specifike e kombëtare. Kështu, ajo merr në ruajtje direkte tre Personalitetet më të Larta të Shtetit Shqiptar: Presidentin e Republikës, Kryetarin e Kryesisë së Kuvendit, dhe Kryetarin e Këshillit të Ministrave, të cilët përbëjnë edhe figurat qëndrore të një periudhe. Por Garda merr në ruajtje edhe Zëvëndëskryetarët e Kryesisë së Kuvendit, anëtarët e Qeverisë, Prokurorin e Përgjithshëm, Kryetarin e Gjykatës Kushtetuese, Kryetarin e Gjykatës së Kasacionit, Kryetarin e Shërbimit Informativ Kombëtar (SHIK-u, ose SHISH-i tani) dhe Kryetarin e Shërbimit të Kontrollit të Shtetit. Në këtë mënyrë, shtetasit shqiptarë, të cilët janë të veshur me funksionet shtetare të mësipërme, përfitojnë masa ruajtjeje të veçanta juridike për shkak të funksionit që kryejnë dhe jo si shtetas.

Garda e Republikës ngarkohet me detyrim ligjor edhe për ruajtjen dhe garantimin e Personaliteteve të Huaja, të cilët janë të një niveli hierarkik përgjegjësish shtetërore me titullarët shqiptarë, për aq kohë sa ata kryejnë veprimtari në territorin e Republikës së Shqipërisë. Merren në ruajtje e mbrojtje juridike edhe personalitete të tjera shtetërore të huaja, si dhe përfqësues të Organizatave Ndërkombëtare të niveleve hierarkike më të ulta, por gjithnjë kur kjo vlerësohet, çmohet dhe vendoset nga Titullari i Ministrisë së Brendëshme (Rendit Publik).
Efektivit të Gardës së Republikës i jepet në ruajtje edhe Rezidenca e Presidentit të Republikës, Selia e Kuvendit Shqiptar, Selia e Këshillit të Ministrave, por edhe Rezidenca të tjera Qeveritare, gjithsesi të përcaktuara me një vendim të Këshillit të Ministrave. Kështu, mbetet krejt e qartë, se misioni dhe detyrat e Gardës së Republikës kanë karakter kombëtar, lidhen me gjithë jetën e vendit, po aq sa edhe në marrëdhëniet me botën e jashtme.

Ligji “Për Gardën e Republikës së Shqipërisë” sqaron e specifikon edhe mënyrën e plotësimit të misionit, organizimin, planizimin dhe realizimin e shërbimit për ruajtjen e Personaliteteve të Larta Shtetërore si dhe të Rezidencave e të Selive, por edhe të Personaliteteve të tjerë. Kështu, Presidenti i Republikës ruhet edhe katër vjet të tjera pas lirimit nga funksioni, ndërkohë që Kryetari i Kryesisë së Kuvendit dhe ai i Këshillit të Ministrave ruhen edhe dy vjet pas lirimit nga funskionet, por gjithmonë me një kusht, të kenë plotësuar më shumë se gjysmën e afatit kohor të përcaktuar në mandatin përkatës. Kjo masë është e lidhur me funksionin e rëndësishëm që ata kanë kryer, me kontributin që kanë dhënë në interes të çështjes kombëtare, por edhe me mundësitë potenciale që ata kanë për të kontribuar edhe më tej për vendin.

Për Presidentin e Republikës, Kryetarin e Kryesisë së Kuvendit, Kryetarin e Këshillit të Ministrave, dhe për Personalitetet e Huaja të një rangu me ata që vinë në vendin tonë, ruhen rezidencat apo banesat si dhe u garantohet ruajtja e afërt fizike, kur ndodhen jashtë banesës. Ndërkohë, personaliteteve të tjera shtetërore si , zëvëndëskryetarët e Kryesisë së Kuvendit, zëvëndëskryetarët e Këshillit të Ministrave, Ministrit të Brendëshëm (Rendit), Ministrit të Jashtëm dhe atij të Mbrojtjes, u garantohet ruajtje e afërt fizike, kur ndodhen jashtë banesave të tyre. Në raste të veçanta dhe, gjithmonë pas një vendimi të Këshillit të Ministrave, atyre mund t'u ruhet edhe banesa. Kjo specifikë buron nga karakteri disi më i veçantë i detyrave që ata përmbushin, pra i dikastereve që ata drejtojnë.

Por ruajtja e afërt fizike u garantohet edhe zëvëndëskryetarëve të Kuvendit, të Këshillit të Ministrave, anëtarëve të tjerë të Këshillit të Ministrave, Prokurorit të Përgjithëshëm, Kryetarit të Gjykatës Kushtetuese e të Kasacionit, Kryetarit të SHIK-ut (SHISH-it) e të Shërbimit të Kontrollit të Shtetit, kur ata kryejnë veprimtari apo ndodhen jashtë kryeqytetit.
Ligji “Për Gardën e Republikës” specifikon e sqaron edhe, se kujt i garantohet ruajta kur udhëton jashtë shtetit. Kësisoj, kjo e drejtë i rezervohet Presidentit të Republikës, Kryetarit të Kryesisë së Kuvendit, Kryetarit të Këshillit të Ministrave, zëvëndëskryetarëve të Kryesisë së Kuvendit dhe të Këshillit të Ministrave, anëtarëve të tjerë të qeverisë, Prokurorit të Përgjithëshëm, Kryetarit të Gjykatës Kushtetuese e të Kasacionit, Kryetarit të SHIK-ut (SHISH-it ) dhe të Kontrollit të Shtetit, si dhe ish-presidentit të Republikës, ish-kryetarit të Kryesisë së Kuvendit, dhe ish-kryetarit të Këshillit të Ministrave, të cilët kanë konsumuar më shumë se gjysmën e afatit kohor të mandatit.
Garda e Republikës është e detyruar që të këmbëngulë, për të gjetur zbatim rigoroz rregullat e veçanta të caktuara nga Ministri i Brendëshëm (Rendit) në ato objekte apo veprimtari ku marrin pjesë Presidenti i Republikës, Kryetari i Kryesisë së Kuvendit, Kryetari i Këshillit të Ministrave, Grup-personalitetesh të zëvëndëskryetarëve të Kryesisë së Kuvendit dhe të Këshillit të Ministrave, Grup-qeveritarësh, e të tjerë me pjesëtarë të delegacioneve të huaja homologë të tyre. Këto veprimtari apo aktivitete mund të jenë: mitingje, mbledhje pune, vizita të ndryshme, e të tjera të ngjashme me to.

Detyrim ligjor përbënte edhe organizimi e kryerja e të gjitha pritjeve ceremoniale sipas përcaktimit që bëhet në protokollet përkatëse. Kështu, në ceremonitë zyrtare, të rangut të lartë organizohet Truproja e Nderit e Posaçme, sipas një numri të caktuar përfaqësuesish, ndërsa uniforma është e njëjtë në të gjitha nivelet ceremoniale.
Ligji përcakton se, të gjitha detyrat dhe detyrimet që rrjedhin nga përmbushja e misionit ligjor për Gardën, do të planizohen, organizohen, kryhen dhe kontrollohen përmes një bashkëpunimi të përcaktuar qartë, me shërbimet e tjera të Ministrisë së Brëndëshme (Rendit Publik), me Shërbimin Informativ Kombëtar (SHIK, SHISH), me Ministrinë e Jashtme, me Ministrinë e Mbrojtjes, si dhe me organe të tjera shtetërore në qëndër e në rrethe. Ky ligj specifikon edhe disa momente të tjera, që kanë të bëjnë jo vetëm me misionin tepër të rëndësishëm që ajo përmbush, por edhe me të qënurit krenar, si dhe me përkushtimin në përmbushjen e detyrës nga efektivi i saj. Kështu, për kompletimin e Gardës me efektiva (ushtarë, nënoficerë dhe oficerë aktivë), Këshilli i Ministrave përcakton kritere të qarta. Ai miraton organikën dhe uniformën e Gardës së Republikës. Në pikpamje teknike, në këtë Njësi Speciale kryejnë shërbimin e detyrueshëm ushtarak vetëm shtetasit shqiptarë, qët kanë sjellje të mira morale, që kanë përfunduar arësimin e mesëm, që kanë shtatlartësinë mbi 175 cm. , ata duhet të jenë të aftë plotësisht nga ana shëndetsore. Plotësimi me ushtarë të shërbimit të detyrueshëm bëhet nga Ministria e Mbrojtjes nëpërmjet Ministrisë së Brendëshme (Rendit Publik).

Dinjitetin e shërbimit në Gardë e rrit edhe fakti që, me norma juridike, personat juridikë e fizikë detyrohen t'u krijojnë kushte lehtësuese shërbimeve të Gardës, kur në to ose në afërsi të tyre zhvillohen veprimtari nga Personalitetet Shtetërore, për të cilët Garda ka detyrim ligjor, ruajtjen dhe sigurimin fizik të tyre. Njëherësh, kuadrot dhe punonjësit e Gardës pajisen me dokumente të posaçme për t'i paraqitur gjatë kryerjes së detyrave, ashtu sikurse planizohen e zbatohen masa për kualifikimin dhe shkëmbimin e përvojës me homologët përkatës.
Ndërkaq, Garda bashkëvepron me organet e tjera, por ajo në këtë bashkëpunim e bashkëveprim ndodhet në pozicion prioritar. Kur shpallet luftë apo gjëndje e jashtëzakonëshme, në varësi operative të Gardës, dhe vetëm me urdhër të Komandantit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura, kalojnë edhe njësi e reparte të llojeve të ndryshme të Ushtrisë. Por nënvizohet fakti që, këto forca parashikohen në planin operativo-strategjik të mbrojtjes, ndërsa efektivi emërtohet “Gardist”. Duhet nënvizuar edhe fakti që, Komandanti i Gardës emërohet nga Presidenti i Republikës, pas një propozimi të Kryetarit të Këshillit të Ministrave.
Të gjitha këto kërkesa e përcaktime, kushtëzohen e lidhen me karakterin e veçantë e specifik të detyrës së gardistëve: rujtja dhe garantimi i Personaliteteve të Larta Shtetërore, të Rezidencave Qeveritare dhe të Selive të Punës. Në këtë kuptim, detyra e gardistit është një mision i madh, një mision human, fisnik, por edhe një detyrë atdhetare. Shqiptari në shekuj, detyrën e ruajtjes të prijësve, princërve, mbretërve, udhëheqësve e të tjerëve si këta, e ka lidhur me nderin, me dinjitetin dhe me krenarinë kombëtare, prandaj edhe e ka kryer me përkushtim të lartë, me vullnet dhe përgjegjësi.

Gardistët në këtë periudhë vendosen realisht në pozicionin e nderuar e të respektuar të mbrojtësit të jetës së Personaliteteve të Larta Shtetërore, të cilët për një kohë të caktuar kanë mbi vete përgjegjësinë e rëndë të administrimit dhe të qeverimit të komunitetit shqiptar. Prandaj për efektivin gardist është dhe mbetet i detyrueshëm të zbatohet legjislacioni i miratuar nga Kuvendi i Shqipërisë, të zbatohen dekretet e Presidentit të Republikës, i cili është edhe Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura, të zbatohen urdhërat e komandantëve e të drejtuesve të ngarkuar me këtë detyrë juridike, të zbatohen kërkesat e rregulloreve dhe akteve të tjera nënligjore.
Gardisti, duke përmbushur një detyrë juridike e morale, në fakt vihet përpara një detyre të vështirë, por njëherësh të respektuar. Atdheu e Populli kërkon prej atyre sakrifica të pakufi, ndërsa ata duhet të jenë të përkushtuar me bindje e dinjitet. Në përmbushjen e detyrës gardisti, në çdo kohë e situata, duhet të reflektojë dhe të rrezatojë cilësi të tilla si:
- besnikëri të pakufi kundrejt Atdheut dhe Popullit; - ndershmëri e figurë të pastër morale; - trimëri, këmbëngulje e guxim; - humanizëm e shpirtgjërësi; - kulturë e dije bashkëkohore; - profesionalizëm e shprehi ushtarake të plota etj.

Ligji “Për Gardën e Republikës së Shqipërisë”, synon të jetë bashkëkohor, por ai ka nevojë të plotësohet me çështje të karakterit social, ekonomik e shoqëror. Ai duhet të marrë përsipër të rritë dinjitetin e gardistit përmes një trajtimi financiar dhe etik dinjitoz, i cili t'i bëjë gardistët që, të përjetojnë realisht përmbajtjen e emërtimit: ”Elitë e Forcave të Armatosura”, “Repart Prestigjioz” ndër strukturat e Ministrisë së Rendit Publik, si dhe epitetime të tjera të këtij plani, që flasin për vlerësimin që i kanë bërë Gardës, herë pas here, personalitete të larta të Shtetit Shqiptar. Ligji duhet t'u japë zgjidhje edhe mjaft problemeve të mbartura nga e kaluara për strehim e kualifikim, për shkëmbim përvoje e thithje eksperience et. Pra, ai përgjithësisht duhet të jetë më i prekshëm realisht nga efektivi gardist, qoftë edhe ai ushtar. Përmes atij duhet të gjejnë zgjidhje edhe problemet e uniformës, që ajo të jetë sa më dinjitoze, por sidomos ceremoniale. Këto kërkesa gjejnë më mirë zbatim në ligjin e miratuar në maj të vitit 2003, për të cilin do të shprehemi më poshtë.
Ristrukturimi, rritje e përgjegjësisë dhe të efektivitetit.

Misioni i Gardës së Republikës në kushtet e Shoqërisë Pluraliste, i konceptuar si një shërbim për të gjithë Personalitetet Shtetërore, sipas rezultatit të rrotacionit dhe garave politike, bënte domosdoshmëri ristrukturimin e saj, si dhe planizimin e shërbimit në të gjithë elementët e tij, për të rritur masat e sigurisë. Masat në fushën e organizimit, instruksioneve, pozicionit të detyrave, përgatitjeve, e të tjera, duhet të synonin që Garda e Republikës të bëhej plotësisht e aftë profesionalisht dhe e përkushtuar tërësisht për të përmbushur misionin ligjor.
Integrimi i shoqërisë shqiptare në rrugën e demokratizimit të mëtejshëm, do të krijonte hapsira dhe mundësi reale, që edhe Garda e Republikës të fitojë ato dimensione të reja të gjithanëshme gjatë përmbushjes së detyrave të saj . Hapësira juridike bëhet më e përshtatëshme për të përmbushur detyrat mbi baza juridike, çka e rriti sigurinë dhe dinjitetin e efektivit gjatë kryerjes së detyrave: ushtaraku gardist dhe veprimtaria e tij vihet më shumë nën mbrojtjen e ligjit.
Bashkëjetesa në kushtet e mbrojtjes më të plotë ligjore, drejtpërsëdrejti do të ndikonte në rritjen e shkallës së përkushtimit, por edhe të krenarisë në plotësimin e detyrës dhe të të qënurit gardist. Ligji i përpiluar “Për Gardën e Republikës së Shqipërisë”, bashkëpunimi me simotrat perëndimore, kualifikimi dhe thithja e përvojës së homologeve perëndimore, natyrshëm do të rrisin personalitetin dhe dinjitetin e efektivit gardist.

Por integrimi në fushën moralo-psisikologjike, edhe pse i pjesshëm, çka e afronte me homologet e saj perëndimore, bënte domosdoshmëri riorganizimin strukturor, përcaktimin e detyrave dhe organizimin e shërbimeve në mënyrë që, Garda të bëhej më e zhdërvjellët, më e manovrueshme e më efektive në realizimin e detyrave. Në prag të riorganizimit Garda e Republikës kishte këtë strukturë organike: Komanda, Shtabi, tre batalione, Qendra e Stërvitjes, nënreparte autonome në qëndër, por edhe në Durrës, Vlorë, Pogradec e Lezhë. Ekzistonte edhe Drejtoria e Dytë, e cila ruante esiguronte Personalitetet e Larta dhe Institucionet e Shtetit Shqiptar. Në vitin 1992, një nga epërsitë bazë për ta bërë shërbimin sa më konkret e rezultativ, u gjykua zbatimi i disa ndryshimeve organizative. Para së gjithash, duhej realizuar drejtimi dhe komandimi unik, çka do të thoshte që, Komandanti i Gardës dhe stafi i tij drejtues, të kishin në administrim e zotërim të plotë, por edhe në përdorim sa më efektiv, të gjitha resurset njerëzore dhe potencialin teknik e material, që zotëronte kjo njësi e veçantë.
Drejtimi i Njësisë do të realizohej nga komandanti dhe zëvëndësi i tij; ndërsa për problemet e gadishmërisë dhe të përgatitjes në përgjithësi, përgjigjej Shefi i Shtabit të Gardës, i cili varej nga Komandanti i Gardës. Në atë kohë “Drejtoria e Dytë”, e cila varej nga Ministria e Brendëshme, duhej të integrohej me Gardën e Republikës, të ishte pjesë e strukturës së saj organike, të merrte detyra nga Komandanti i Gardës dhe t'i realizonte ato në bashkëpunim partneriteti me efektivat e tjera të Gardës. Madje, ajo duhej të raportonte në mënyrë sistematike për zbatimin e detyrave të saj. Me organizimin e ri, kjo Drejtori do të emërtohej “Dega e Ruajtjes së Personaliteteve të Larta Shtetërore”, do të vepronte në përbërje të Gardës së Republikës, merrte detyra nga Komandanti i saj, i nënështrohej përgatitjes profesionale sipas programit së bashku me elementët e tjerë të Gardës, realizonte detyrat në bashkëpunim e bashkëveprim me Degët apo Seksionet e Sektorët e tjerë, por gjithsesi si struktura të një organizmi të vetëm ushtarak. Ky konceptim dhe dhe kjo praktikë, përqëndronte detyrat tërësisht në duart e komandantit, unifikonte veprimet e qëndrimet e të gjitha strukturave në funksion të misionit dhe të detyrës së Gardës, penalizonte gati njëlloj të gjitha strukturat, duke rritur përgjegjësinë e të gjithëve sipas detyrave që mbulonin dhe zgjidhnin.
Në Gardën së Republikës do të vepronin edhe këto strutkura të tjera: Dega e Ruajtjes së Objekteve të Rëndësisë së Veçantë, Dega Ekonomike, Dega Teknike. Çdo njëra prej tyre kishte drejtues kryetarin, sipas përkatësisë plotësonin edhe detyrat kryesore që po i evidentojmë më poshtë:

- Siguronin e ruanin Personalitetet e Larta Shtetërore, sipas përcaktimit që bënte ligji;
- Zbatonin rregullat e hyrje-daljeve në Objektet e Rëndësisë së Veçantë sipas përkatësisë dhe përcaktimeve që bëheshin në rregulloret e brendëshme të institucioneve, të hartuara nga administratat e tyre. Objekte të kësaj natyre konsideroheshin e trajtoheshin, Selia e Presidencës, ajo e Kryeministrisë, e Kuvendit Popullor (Parlamenti i Shqipërisë), e Kryesisë së Kuvendit, Ministritë e ndryshme (përjashtuar Ministria e Brendëshme dhe ajo e Mbrojtjes), të cilat ruheshin me efektiva nga kontigjenti i tyre.
- Detyrë, jo më pak e rëndësishme ishte sigurimi materialo-teknik i veprimtarisë së efektivave, me objekt: përmirësimi në vijimësi i kushteve të jetesës dhe rigjenerimin e aftësive mendore dhe fizike, sigurimi me mjete i shërbimeve në çdo situatë, e të tjera. (Kjo e fundit mbulohej nga Dega Teknike e Gardës)
Në çdo Degë puna organizohej me seksione ose shërbime, të cilat kishin autonomi dhe hapësirë të mjaftueshme veprimi.
Si strukturë e barazvlerëshme me Degët e mësipërme, vepronte edhe Shtabi i Gardës, me disa seksione, sektorë dhe shefa armësh e shërbimesh, të tilla si :
- Seksioni i Gatishmërisë dhe i Informacionit (një personel shërbimi për marrje dhe përpunim informacionesh nga repartet dhe nga strukturat e tjera të Ministrisë së Brendëshme (të Rendit Publik).
- Seksioni i Përgatitjes Moralo-Psikologjike, i cili organizonte, planizonte dhe zbatonte përgatitjen politiko-juridike, moralo-psikologjike, atdhetare, dhe etiko-qytetare.
- Seksioni i Ndërlidhjes (i Komunikimit), me detyrë, të siguronte komunikim të pandërprerë me Komandën, degët, seksionet dhe repartet.
- Shefi i zbulimit dhe i përgatitjes fizike; shefi i armatim-municionit; shefi i xhenios; shefi i kimisë; shefi i stërvitjes, të cilët vareshin nga shefi i shtabit të Gardës dhe kryenin detyra sipas përkatësisë dhe si oficerë shtabi.

Por në vartësi të Komandantit të Gardës vepronin edhe: - Seksioni Operativ, Seksioni i Personel-organizimit, Seksioni i Financimit, Seksioni i Objekteve të Gatishmërisë së Përherëshme (vendkomanda dhe venddrejtime shtetërore), dhe Sektori i Përgjithëshëm.
Në strukturat e Gardës së Republikës bënin pjesë 5 batalione, njeri prej të cilëve emërtohej “Batalioni i Specialiteteve”, ndërsa të tjerët me numra rendorë (b1, b2, b3, b4, batalioni i specialiteteve).
Po ashtu, nga Komandanti i Gardës vareshin edhe disa nënreparte autonome. Ato ishin, Kompania Operative (me efektiv të përzgjedhur force dhe ndërhyrjeje të menjëherëshme prej gati 60-70 vetë), dhe kompanitë Autonome të vendosura në Durrës, Vlorë, Dajt, Mullet dhe Pogradec .
Secila nga këto struktura kishte detyra të përcaktuara krejt qartë: dikush kishte detyrë themelore ruajtjen e Selive Presidenciale; dikush tjetër merrte në ruajtje disa nga Objektet e Rëndësisë së Veçantë (Selinë e Kryeministrisë, të Kryesisë së Kuvendit, të Parlamentit, Ministritë (përjashtur atë të Mbrojtjes dhe të Brendëshme); tjetri siguronte objektet, që ndodheshin në rajonin e përqëndrimit (Rezidenca Qeveritare, Rezidenca e Punës e Presidentit të Republikës, dhe objekte të tjera), ashtu si angazhohej me sigurimin e rrugëkalimeve, ku kryenin veprimtari Personalitetet e Larta Shtetërore; një tjetë siguronte e ruante disa objekte të veçanta si, Rezidenca Qeveritare në Dajt, Vend-drejtimi dhe Komanda Shtetërore në Dajt, Kërrabë, si dhe objekte të tjera të vendosura në rajonin e repartit, ndërkohë një tjetër strukturë kishte në ruajtje disa objekte jo të rëndësisë së veçantë, garantonte sistemin e lajmërimit, kishte në përbërje efektiva të specializuara për xhenio, kimi, ndërlidhje, tanke etj. Merrte pjesë në shërbimet jashtë vendvendosjes së përherëshme të kryeqytetit, kryesisht në sigurimin e rrugëkalimeve. Një nënrepart special, me grupe të veçanta përdorej për sigurimin e veprimtarive të Personaliteteve të Larta Shtetërore jashtë selive të punës dhe rezidencave të banimit, ashtu siç merrte pjesë edhe si trupforcë dhe e ndërhyrjes së menjëherëshme, në rast se krijohej ndonjë situatë e veçantë.
Nënrepartet autonome, të vendosura në Durrës, Dajt, Vlorë e Pogradec, me efektiv të reduktuar, kishin në ruajtje seli dhe rezidenca Presidenciale dhe Qeveritare, të cilat shërbenin si vendpushimi për Personalitetet e Larta Shtetërore.

Ndryshimet strukturore dhe kompletimi e rikompletimi i funksioneve organike, gjithsesi do të ideoheshin dhe zbatoheshin gjithmonë vetëm me idenë e mirë në funksion të përmirësimit cilësor të kryerjes së detyrave nga efektivi i Gardës së Republikës.
Riorganizimi konceptual dhe kompletimi praktik
Viti 1992 do të konsiderohet vit-kthese në plotësimin e misionit të Gardës. Pas riorganizimit, por edhe krahas tij, do të bëhej, po me të njëjtën përgjegjësi, kompletimi me oficerë, nënoficerë dhe me ushtarë. Me efektivat ushtarë synimi do të ishte, rivendosja e disiplinës dhe e rendit ushtarak pas asaj shkoqitjeje dhe amullie të fundvitit 1990-1991. Edukimi psikologjik, juridik e atdhetar, synonte të rrënjoste mendimin se, efektivi gardist kryen detyra kombëtare dhe me përgjegjësi të veçantë, se janë ndër më të zgjedhurit, etj.,etj. Mbetet fakt se në vijimësi disiplina e përgjegjësia për të kryer detyrat erdhi gjithnjë në rritje.

Ndryshimet në organizim do të shoqëroheshin me një përkujdesje të mjaftueshme dhe të domosdoshme për kompletimin me teknikë, aparatura si dhe me mjete e pajisje logjistike të mjaftueshme për të krijuar kështu kushte sa më normale për jetesë, shërbim dhe riaftësim.
Fundviti 1993 dhe fillimviti 1994 do të përkonte me rivlerësimin e gradave të funksioneve dhe të shërbimeve të ndryshme edhe në Gardën e Republikës. Funksioni i Komandantit të Gardës u kualifikua me gradën “Gjeneralbrigade”. Me gradën “Kolonel” do të kualifikoheshin funksionet: Zëvëndëskomandant Garde, Shef Shtabi Garde, Kryetarët e Degëve, Shefi i Seksionit Operativ. Me gradën “nënkolonel” do të gradoheshin oficerët që shërbenin në detyrat si zëvëndëskryetarë të Degëve dhe komandantët e batalioneve. Për të gjithë shefat e seksioneve dhe shefat e armëve dhe të shërbimeve në Shtabin e Gardës dhe në degët e ndryshme u akordua grada “Major”, një gradë masive kjo, si numër funksionesh dhe oficerësh.
Për të rritur nivelin cilësor të stërvitjes, të shërbimeve, gatishmërisë, për riorganizimin e jetesës dhe të veprimtarisë sa më cilësore, problem parësor u vlerësua vënia në pozita pune e oficerëve, përpilimi i instruksioneve të shërbimit, hartimi i orarit të veprimeve sipas kushteve konkrete, hartimi i Rregullores së Gardës për shërbimet, preçizimi i detyrave sipas funksioneve organike, hartimi i materialeve teorike ndihmëse për kuadrot e nivelit të ulët të komandimit e të drejtimit. Po ashtu u vlerësua edhe përmirësimi i metodës së punës të oficerëve, nxitja e punës mbi bazën e mësimeve treguese e përgjithësuese, përmirësimi i mjedisit të jashtëm, zgjidhja me përgjegjësi e ankesave dhe e problemeve të oficerëve, nënoficerëve dhe të efektivave.

Me mjaft kujdes u zbatua edhe nxitja përmes stimujve moralë e materialë si dhe duke organizuar e zhvilluar sa më shumë veprimtari sa më festive si: ceremonitë e hapjes së procesit stërvitor, të betimit ushtarak, të ditës së krijimit të Gardës, ditës së Shpalljes së Pavarësisë e të Çlirimit të vendit nga pushtuesit fashisto-nazistë, spartakiada ushtarako-sportive, veprimtari kulturore e sportive, etj. Efektivat e Gardës së Republikës e kanë gjetur vehten disa herë në organet e shtypit ushtarak dhe në mjetet e tjera të medias së shkruar, deri edhe në emisione televizive.
Analizat e ndryshme, qëndrimet kritike ndaj mangësive, dhe sidomos puna e gjallë e oficerëve, do të bënin që shkallët e përkushtimit, të profesionalizmit, të investimit në punë të oficerëve dhe krejt efektivit, të vinin në ngritje sistematike e të vijueshme. Për rrjedhojë Garda e Republikës ka përmbushur me sukses dhe me nivel të lartë detyrat e shërbimit për shoqërimin e Personaliteteve të Larta Shtetërore si brenda edhe jashtë vendit, duke i kryer ato me cilësi, me korrektesë, me kulturë, me dinjitet, me bindshmëri, dhe sigurisht me profesionalizëm. Puna e saj në vijimësi është vlerësuar nga titullarët e Ministrisë dhe nga shtetarët e tjerë, apo edhe nga deputetët e Kuvendit Popullor të ngarkuar me problemet e Rendit e të Mbrojtjes.

Vlerësime të tilla pozitive janë evidentuar edhe nga Personalitetet më të Larta të Shtetit e të Qeverisë Shqiptare, duke e ndjerë edhe praninë e tyre në raste kremtime përvjetorësh apo ceremoni të ndryshme gjithëvjetore. Në disa raste ka qenë i pranishëm presidenti i republikëds, kryetari i këshillit të ministrave, kryetari i kuvendit të Shqipërisë, titullarë të dikasterit të rendit publik, atashe ushtarakëtë vendeve të huaja si të SHBA-së, Rusi-së, Angli-së, Itali-së etj., përfaqësues të forcave të ndryshme politike, si dhe përfaqësues nga shtypi ushtarak etj.
Riorganizimi i punës, hartimi i instruksioneve dhe Rregullores së Brendëshme të Gardës, vënia në punë e forcave më të kualifikuara, nxitja dhe stimulimi i punës të efektivave të bazës, prania e titullarëve të Shtetit dhe të Qeverisë Shqiptare, e mjaft të tjera si këto, do të mundësonin që, efektivi i Gardës së Republikës të ngjitë me siguri dhe në vijimësi shkallët e suksesit, si dhe “të arkivonte” përvojën si bazë për startet e mëpastajshme.

Rritja e interesimit të intsitucioneve qëndrore për efektivin e Gardës do të thoshte më shumë shpresë e besim, se ajo do të jetë si dhe do të bëhet faktikisht, një instrument i besueshëm për realizimin e misionit të saj ligjor. Në vijimësi në Gardën e Republikës do të jenë të pranishëm Personalitete të Larta të Shtetit dhe të Qeverisë. Ata do të shfrytëzonin gati çdo rast dhe mundësi që krijohej për këtë si, zhvillimi i analizave të punës, kremtimi i përvjetorëve dhe kryerja e ceremonive të ndryshme, kontrolle e ndihma, inspektime të ndryshme e të tjera.
Më 24 qershor 1994, për herë të parë, kremtohet përvjetori i krijimit të Gardës së Republikës, sipas një date të re të përcaktuar nga Këshilli i Ministrave (24 qershor 1928). Meqënëse ishte një datë e re, 66-vjetori do të kremtohej pas një përgatitjeje serioze. Së paku, periudha prill-qershor do të mbisundohej nga mendësia e përgatitjeve për të pritur një ditë disi të veçantë. U muarën mjaft masa për përmirësimin e kushteve të jetesës, për organizimin e veprimtarive kulturore-sportive e ushtarake, për grumbullimin dhe sistemimin e materialeve, të cilat hedhin dritë për rrugën e përshkuar nga Garda e Republikës. Mori pjesë Presidenti i Republikës, zëvëndëskryetari i Këshillit të Ministrave, ministrat e Rendit Publik, Mbrojtjes, Transporteve; Kryetari i Komisionit Parlamentar të Mbrojtjes Rendit e ShIK-ut, si dhe përfaqësues të pushtetit vendor. Për herë të parë dokumentohet në Historinë e Gardës së Republikës prania e atasheve ushtarakë të SHBA-së, Anglisë, Italisë etj. Po ashtu morën pjesë ambasadorët e SHBA-së, Rusisë, Rumanisë, Gjermanisë. U vlerësua veçanërisht pjesëmarrja në këtë ceremoni e përfaqësueseve të disa partive politike. Veprimtaritë dhe aktivitetet u pasqyruan gjerësisht në emisionet televizive (lajme, rubrika etj.), si dhe në shtypin ushtarak.
Por nuk do të ndodhte kështu më pas. Në të kundërtën, viti 1997 filloi krejt i mprapshtë për vendin tonë. Natyrisht ai, ashtu si në planin politik, ekonomik e social, do të ishte i tillë (i mbrapshtë) edhe për Forcat e Armatosura në tërësi, por edhe për Gardën e Republikës pjesërisht. Megjithatë ajo në çdo çast ruajti njësinë e organizimit dhe gatishmërinë për të vepruar në interes të përmbushjes së misionit juridik, moral e atdhetar.

Statusi i ri,domosdoshmeri per funksionimin e ardheshem:
Gjatë periudhës postkomuniste Garda e Shqipërisë dy herë është pajisur me ligj specifik, i cili përcakton misionin, organizimin dhe statusin e saj. I pari i përket vitit 1992, për të cilin u shprehëm më sipër, ndërsa i dyti mban nr. 8869 dt. 22.05.2003. Në të dy rastet ai është emërtuar “Ligj për Gardën e Republikës së Shqipërisë”, por duhet pohuar se ka dallime jo vetëm në numrin e neneve (i pari me 16 të tillë, ndërsa i dyti me 44), por sidomos në përmbajtje për problemin e misionit, mënyrën e përmbushjes së tij, etj., etj. Kështu, ndërsa i pari nuk e cik thuajse fare çështjen e përmirësimit të “Shëndetit Psikologjik”, i dyti e nënvizon me mjaft theksime. Ligji i vitit 2003, i cili po implementohet dora-dorës, shpreh vlerësimin e duhur për këtë strukturë. Në të përcaktohen qartë dhe pa ekuivoke: vendi që ze e roli që luan Garda në shoqërinë shqiptare; misioni, organizimi dhe statusi i saj; përbërja, struktura, detyra që përmbush e bazueshmëria ligjore; lidhjet dhe bashkëveprimi me strukturat e Policisë së Shtetit, bashkëpunimi me subjektet private e shtetërore si dhe organet e tjera në kuadrin e përmbushjes së detyrave; autoriteti i komandantit, hierarkia e gradave; mënyra dhe kriteret e kompletimit me punonjës, zbatimi i rregullave dhe normave në punë, largimi, përjashtimi nga detyra dhe përgjegjësia juridike; uniforma dhe shënjat dalluese; mbrojtja juridike, rregullimi i kohës së punës dhe trajtimi financiar; strehimi, kualifikimet etj., etj.

Duket se ligji në fjalë i përgjigjet disi më mirë aksiomës se, mbetet domosdoshmëri formësimi, ngritja, konsolidimi dhe ruajtja, sa të jetë e mundur më mirë, të personalitetit dhe dinjitetit të ushtarakëve. Kjo sepse ushtaraku është person juridik, i cili i përket popullit, atdheut dhe shtetit në mënyrë krejt të veçantë, ashtu sikurse dinjiteti dhe personaliteti i tij kanë karakter të qartë e të pastër kombëtar, prandaj edhe ushtaraku duhet të jetë person juridik me vlera dhe atribute specifike, të njohura e të pranuara këto edhe nga komuniteti. Por i tillë ai bëhet kur trajtohet qartë e konkretisht juridikisht, financiarisht dhe moralisht, pra kur mbështetet gjërësisht me ligj dhe kur merret në mbrojtje ligjore në mënyrë të plotë e të veçantë. Ky ligj, përmes disa neneve, tenton që të realizojë për efektivin e Gardës, krahas përcaktimit të qartë të misionit, të strukturës, të detyrimeve, të privacioneve dhe të kufizimeve për shkak të të qënurit “gardist”, edhe disa komponentë që kanë të bëjnë me mbrojtje më të qartë ligjore, me përmirësimin e trajtimit financiar dhe ekonomik, me shtimin e kompetencave dhe të drejtave për shkak të detyrës, por edhe me disa elementë të tjerë, të cilët e bëjnë autoritetin, personalitetin dhe figurën tërësore të gardistit, të ekspozuar në formë e në përmbajtje sa më dinjitoze, më me përgjegjësi dhe më të prekshëm nga opinioni më gjërë se sa ai shqiptar. Ligji “Për Gardën e Republikës” i vitit 2003 i garanton punonjësit gardist mbrojtje e mbështetje të mjaftueshme juridike të autoritetit, në masën që ai të ndihet i qetë në plotësimin e detyrës. Kjo sepse ai përmes këtij ligji nuk ndihet i paragjykuar për atë që kryen, se ai dhe familja e tij janë të mbrojtur realisht dhe mjaftueshëm për gjithë veprimet dhe mosveprimet e tij. Kuadrot me përgjegjësi më të lartë ngarkohen me përgjegjësi juridike për përgatitjen dhe gatishmërinë e efektivit me më pak përgjegjësi në përmbushjen e misionit. Mbrojtja juridike e punonjësit të Gardës, të familjes dhe të pronës së tij, në formë e në përmbajtje, në këtë ligj duket se është mëse e mjaftueshme, kur gjykojmë se gardisti cilësohet “person juridik i paprekshëm” qoftë në shërbim apo për shkak të tij, apo kur ai “autorizohet” nga ligji që të përdorë forcën fizike ose mjete teknike të posaçme për të neutralizuar ose për të shmangur ata që nuk i binden kërkesave të tij gjatë kryerjes së shërbimit që vjen nga misioni i tij juridik. Përmes pesë neneve drejtpërsëdrejti punonjësi i Gardës trajtohet me përparësi në marrëdhëniet me institucionet e tjera të shtetit dhe me subjektet private. Edhe struktura të tjera si Policia e Shtetit apo Shërbimet Informative ngarkohen me detyrim juridik që të japin të dhëna për problemet që lidhen me shërbimet e Gardës. Por edhe zyrat e protokollit dhe kabinetet e personaliteteve detyrohen, vetëm për shkak të misionit specifik e të rëndësisë së veçantë, që të informojnë Gardën për veprimtarinë e Personaliteteve të Larta Shtetërore vendas dhe të huaj.

Por ligji e përmirëson “Shëndetin Psikologjik” të punonjësve të Gardës edhe kur u garanton atyre pajisjen me armatim dhe pajime teknike, me uniforma dhe shenja të dallueshme, si dhe me trajtim financiar e social të konsiderueshëm, çka do të thotë se u krijon atyre kushte të domosdoshme materiale e financiare për të përmbushur detyrën. Njëherësh ligji merr përsipër të realizojë juridikisht rregullimin e kohës së punës duke i garantuar të drejta shtesë financiare për çdo punë të kryer jashtë orarit apo në ditët e pushimit a të festave. Në më shumë se katër nene drejtpërdrejt ofrohen kushte lehtësuese dhe trajtim financiar joshës për punonjësit e Gardës, duke krijuar kështu mundësi për oferta më cilësore e më të shumta për kompletim me resurse njerëzore por edhe për të thithur kontigjent më të përshtatshëm në funksion të plotësimit të detyrave. Punonjësi i Gardës përfiton përparësi në trajtimin me pagë për shkak të përgjegjësisë, vështirësisë dhe rrezikshmërisë së lartë në detyrë, duke aplikuar një sërë masash ndihmuese e të drejtpërdrejta për përfitime suplementare, për shpërblime e ndihma financiare, për trajtim në kushte lehtësuese për banesën etj., etj.

Sikurse mund të gjykohet, ligji më i fundit “Për Gardën e Republikës” është mjaft i prekshëm juridikisht, financiarisht dhe moralisht prej punonjësve të Gardës. Kjo gjithësesi mbetet një mundësi më tepër për motivimin dhe nxitjen në sensin pozitiv për përmbushjen e detyrës me bindshmëri, me këmbëngulje, me devocion. Ky ligj jo vetëm detyron, por edhe motivon në kryerjen e detyrave; jo vetëm ve detyra dhe kërkon progres, por edhe është social, njerëzor, human, fisnik, duke shërbyer kështu si një mjet i fuqishëm për “gatimin”, konsolidimin dhe ruajtjen e “Shëndetit Psikologjik”.
 
Bibliografi
1.- Georges Castellani , “Historia e Ballkanit”, Tiranë, 1996, f. 459.
2.- Këshilli i Ministrave i Republikës së Shqipërisë, Vendim Nr. 562, datë, 06.12.1993 .
3.- Albumi “10 Vjet Mbretni“, Tiranë, 1938, f. 79-80
4.-Gazeta “Ushtria dhe Koha”, datë 24.06.1992.
5.- Kuvendi i Republikës së Shqipërisë, Ligj Nr. 7602, datë 09.09.1992.